ئابڕووچوون؛ کاپتنی کەیپ ڤێرد بە تۆمەتی دەستدرێژیی سێکسی لەژێر لێکۆڵینەوەدایە

رۆژنامەکە پەیوەندی بە خێزانی ئافرەتەکە، نوێنەرانی رایان مێندێش، پۆلیسی نیوزیلاند، فیدراسیۆنی تۆپی پێی نیوزیلاند، فیدراسیۆنی تۆپی پێی کەیپ ڤێرد، فیفا و ئەو پارێزەرانەوە کرد کە شارەزان لە سیستەمی یاسایی نیوزیلاند.

بەگوێرەی سکاڵاکە، هێرشە گریمانەکراوەکە لە 27ـی ئازار لەو هۆتێلەدا روویدا کە شاندی کەیپ ڤێرد لە ئۆکلاندی نیوزیلاند تێیدا جێگیر ببوون. تیمەکە بەشداریی لە فیفا سێریزدا دەکرد، کە کۆمەڵە یارییەکی دۆستانەیە لەنێوان تیمە نیشتمانییەکانی کۆنفیدراسیۆنە جیاوازەکاندا.

لە مانگی ئازار یارییەکانی فیفا سێریز لە سەرانسەری هەشت وڵاتی جیاوازدا بەڕێوەچوون. کەیپ ڤێرد یارییەکانی لە نیوزیلاند کرد، کە تێیدا لە 27ـی ئازار بە ئەنجامی 4-2 بەرامبەر چیلی دۆڕا، پێش ئەوەی لە 30ـی ئازار بە ئەنجامی 1-1 بەرامبەر نیوزیلاند یەکسان بێت و دواتر لە لێدانەکانی سزادا بە ئەنجامی 4-2 سەرکەوتن بەدەستبهێنێت.

ئافرەتە بەڕازیلییەکە، کە بە ڤیزای نیشتەجێبوون و کارکردن لە نیوزیلاند دەژیت، بەشێک بوو لەم بۆنەیە دوای ئەوەی لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی نیوزیلاندەوە وەکوو وەرگێڕ و یاریدەدەری ئۆپەراسیۆنەکان بۆ تیمی نیشتمانیی کەیپ ڤێرد بەکرێ گیرابوو. وەکوو بەشێک لە رۆڵەکەی، ئەو لە هۆتێلی تیمەکەدا دەمایەوە و بە درێژایی 24 کاتژمێر لەسەر هێڵ بوو.

ئەو بە پۆلیسی راگەیاند کە دوای یەکەم یاری بەرامبەر چیلی، بانگهێشتی کۆبوونەوەیەک کراوە لە یەکێک لەو ژوورانەی کە بۆ شاندی کەیپ ڤێرد تەرخانکرابوون. ئەو بەو باوەڕەوە بەشداریی کرد کە پێویستیان بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاریی وەرگێڕانی ئەو دەبێت. بەڵام درکی بەوە کرد کە لە راستیدا ئەوە کۆبوونەوەیەکی کۆمەڵایەتی بووە و دوای ئەوەی هەستی بە نائارامیی جەستەیی کردووە، گەڕاوەتەوە بۆ ژوورەکەی خۆی. ئەو رایگەیاند کە کەمێک دواتر گوێی لە لەدەرگادانی ژوورەکەی بووە و دەرگاکەی کردووەتەوە بەو باوەڕەی کە داواکارییەکی پەیوەندیدار بە کارەوەیە بۆ هاوکاریکردن.

بەگوێرەی سکاڵاکە، رایان مێندێس دواتر چووەتە نێو ژوورەکەی، بە جەستەیی هێرشی کردووەتە سەری لە رێگەی گرتنی قورگ، لێدان بە بۆکس و گازگرتنەوە لە کاتێکدا هەوڵی بەرگریکردنی لە خۆی دەدا و دەستدرێژیی سێکسی کردووەتە سەری. لە کاتێکدا هێشتا لە هۆتێلەکە بوو، ژنەکە وێنەی برینە دیارەکانی گرت، لەوانەش برینی ناو دەم و شینبوونەوەی سەر مل، قاچ و لایەکی جەستەی کە لەلایەن سەرچاوەکەوە پێداچوونەوەیان بۆ کرا. بڵاوکراوەکە رایدەگەیەنێت کە هەر توخمێکی دیاریکردنی ناسنامە لە وێنەکاندا شاردراوەتەوە بۆ پاراستنی ناسنامەی ئافرەتەکە.

ئافرەتە بەڕازیلییەکە لە کلینیکێک چارەسەری وەرگرت کە تایبەتمەندە لە پشتگیریکردنی رزگاربووانی توندوتیژیی سێکسی، کە لەوێدا پشکنینێکی پزیشکیی دادوەریی بۆ کرا. راپۆرتە پزیشکییەکە چەندین شینبوونەوەی لەسەر سنگ، مل و لێوەکانی دۆکیۆمێنت کرد، هاوکات لەگەڵ بوونی ناوچەی بەئازار لە پێستی سەر و سمتیدا.

پشکنینی کۆئەندامی زاوزێ “دوو برینی بازنەیی، کە لەکاتی دەستلێداندا بەئازار بوون، لەژێرەوەی لێوی بچووکی زێدا” تۆمار کرد. دوای وەرگرتنی چارەسەر لە کلینیکەکە، کە بەردەوامە لە پێشکەشکردنی پاڵپشتیی دەروونی پێی، ئافرەتەکە سکاڵایەکی لای پۆلیس تۆمار کرد و پشکنینێکی پزیشکیی دادوەریی لە بنکەی پۆلیس بۆ کرا. ئەو راشیگەیاند کە داوای یارمەتیی لە فیدراسیۆنی تۆپی پێی کەیپ ڤێرد کردووە، بەڵام هیچ پاڵپشتییەکی وەرنەگرتووە.

کاتێک لەلایەن گڵۆبۆوە پەیوەندییان پێوەکرا، پۆلیسی نیوزیلاند پشتڕاستی کردەوە کە لێکۆڵینەوەکە بەردەوامە. بەهۆی یاسا توندەکانی تایبەتمەندییەتیی وڵاتەکە، دەسەڵاتداران رەتیانکردەوە لێدوان لەسەر ناسنامەی ئەو کەسانە بدەن کە تێوەگلاون.

بەگوێرەی سەرچاوەکە، پۆلیس ڤیدیۆی کامێراکانی چاودێریی هۆتێلەکەی بەدەستهێناوە و چاوەڕێی ئەنجامە دادوەرییەکانی ئەو پشکنینە پزیشکییانە دەکات کە سێ مانگ لەمەوبەر کرابوون پێش ئەوەی کۆتایی بە لێکۆڵینەوەکە بهێنێت. کاتێک لێکۆڵینەوەکە تەواو دەبێت، پۆلیس بڕیار دەدات ئایا تۆمەتەکان ئاراستەی دادگا بکات یان نا.

پارێزەرێکی دۆسیە تاوانکارییەکان کە لەلایەن خێزانی ئافرەتەکەوە راوێژی پێکراوە رایگەیاند کە شیکردنەوەی بەڵگە دادوەرییەکان دەکرێت تاوەکوو شەش مانگ بخایەنێت.

هاوکات، لە 10ـی ئایار، ئافرەتە بەڕازیلییەکە و هاوسەرەکەی ئاگادارکردنەوەی یاسایی فەرمییان بۆ فیدراسیۆنی تۆپی پێی کەیپ ڤێرد و فیفا نارد، کە گێڕانەوەی خۆیان بۆ رووداوە گریمانەکراوەکە، بەڵگە پاڵپشتەکان و داواکارییەک بۆ بێبەشکردنی رایان مێندێش لە بەشداریکردن لە مۆندیالدا لەخۆدەگرت. لە 20ـی ئایار، ئەوان هەروەها راپۆرتێکیان لە رێگەی پلاتفۆرمی پاراستنی فیفاوە پێشکەش کرد، کە بۆ راپۆرتدان رەفتاری نەشیاو بەکاردێت. بەڵام ئەوان دەڵێن کە هیچ وەڵامێکیان وەرنەگرتووە.

رایان مێندێشی 36 ساڵ، لە یانەی ئیدیر لە خولی پلە دووی تورکیا یاریی دەکات و لە هەر سێ یارییەکەی کەیپ ڤێرد لە قۆناخی کۆمەڵەکان لە مۆندیالی 2026 سەرەکی بوو. تیمە ئەفریقییەکە لە کۆمەڵەی H پلەی دووەمی بەدەستهێنا و سەرکەوت بۆ قۆناخی یەکلاکەرەوە، کە بڕیارە رۆژی هەینی لە میامی بەرامبەر ئەرجەنتین یاری بکەن.

فیدراسیۆنی تۆپی پێی نیوزیلاند، کە میوانداریی فیفا سریزی مانگی ئازاری کردبوو و تیمی نیشتمانیی کەیپ ڤێرد تێیدا بەشدار بوو، تەنیا بەیاننامەیەکی کورتی دەرکرد:

ئێمە تێدەگەین کە ئەم بابەتە لای پۆلیسی نیوزیلاندە، کە ئەوان دەسەڵاتی گونجاوترن بۆ لێدوان لەسەر دۆخەکە.

فیفا، کە ئەویش یەکێک لە ئاگادارکردنەوە یاساییەکانی لەلایەن خێزانی ئافرەتەکەوە پێگەیشتبوو، لە سەرەتادا رەتیکردەوە لێدوان بدات. بەڵام، شەوی شەممە، چەند کاتژمێرێک دوای ئەوەی گڵۆبۆ راپۆرتەکەی بڵاوکردەوە، دامەزراوە باڵاکە ئەم بەیاننامەیەی خوارەوەی بڵاوکردەوە:

فیفا هەر تۆمەتێکی رەفتاری نەشیاو زۆر بە جدی وەردەگرێت و پرۆسەیەکی روونی هەیە بۆ هەر کەسێک لە تۆپی پێدا کە بیەوێت راپۆرت لە رووداوێک بدات. وەکوو رێسایەکی گشتی، گرنگە تێبگەین کە دەستە دادوەرییە سەربەخۆکان لێدوان لەسەر ئەو تۆمەتانە نادەن کە رەنگە پێیان گەیشتبێت یان پێیان نەگەیشتبێت، لەسەر ئەوەش کە ئایا لێکۆڵینەوەکان بەردەوامن یان نا. هەر زانیارییەک کە خۆیان بڕیاری بەشکردنی بدەن، لەسەر بڕیاری خۆیان رادەگەیەنرێت. فیفا لە پەیوەندیدایە لەگەڵ دەسەڵاتدارانی نیوزیلاند. تکایە تێبگەن کە ئێمە ناتوانین لەم کاتەدا لێدوانی زیاتر بدەین.

فیدراسیۆنی تۆپی پێی کەیپ ڤێرد تاوەکوو کاتی بڵاوکردنەوەی ئەم بابەتە هیچ بەیاننامەیەکی دەرنەکردبوو.

بەگوێرەی گڵۆبۆ، ئەم میدیایە پێنج ئیمەیڵی بۆ سێ ناونیشانی پەیوەندی ناردووە کە لە سیستمی فیفا و لە ماڵپەڕی فیدراسیۆنی تۆپی پێی کەیپ ڤێرددا ریزبەند کراون، بەڵام هیچ وەڵامێکی وەرنەگرتووە. بەرپرسی راگەیاندنی فیدراسیۆنەکە رایگەیاند کە هیچ زانیارییەکی نییە و هەر وەڵامێکی فەرمی دەبێت لە رێگەی ناونیشانە ئیمەیڵە فەرمییەکانی فیدراسیۆنەکەوە بێت.

ئەم بڵاوکراوەیە هەروەها پەیوەندیی بە سێ کارمەندی دیکەی فیدراسیۆنەکەوە کرد کە بەگوێرەی وێنەکانی شاشەی گفتوگۆکان لەگەڵ ئافرەتە بەڕازیلییەکە دوای رووداوە گریمانەکراوەکە، ئاگاداری کەیسەکە بوون. تەنیا یەکێکیان وەڵامی دایەوە: جێرسۆن مێلۆ، کە ئەو کاتە بەڕێوەبەری گەشەپێدانی فیدراسیۆنەکە بوو، رایگەیاند کە ئەو چیدیکە بەشێک نییە لە فیدراسیۆنەکە و لەگەڵ شاندەکە گەشتی نیوزیلاندی نەکردووە.

پەیامنێران هەروەها بە شێوەیەکی کەسی لە هیوستن دوای یارییەکەی کەیپ ڤێرد بەرامبەر سعوودییە، نزیکی بەرپرسی راگەیاندنی فیدراسیۆنەکە کەوتنەوە. ئەو رایگەیاند کە فیدراسیۆنەکە لێدوان لەسەر تۆمەتەکە نادات. لە کۆتاییدا، گڵۆبۆ هەوڵی بەدەستهێنانی وەڵامی لە بریکاری رایان مێندێشیش دا، بەڵام تاوەکوو کاتی بڵاوکردنەوەی ئەم راپۆرتە وەڵامێکی وەرنەگرتبوو.

پرۆسەی یاسایی

گڵۆبۆ راوێژی بە رێبەری وەزارەتی دادی نیوزیلاند و پسپۆڕی یاسای نێودەوڵەتی ماوریسیۆ ئیشەر کردووە بۆ روونکردنەوەی چۆنیەتی کارکردنی پرۆسەی یاسایی لە نیوزیلاند. لەژێر یاسای نیوزیلانددا، سزادان بەهۆی توندوتیژیی سێکسییەوە دەکرێت سزای بەندکردنی تاوەکوو 20 ساڵ لەخۆبگرێت، ئەمەش بەگوێرەی سەختیی تاوانەکە دەگۆڕێت.

له‌ رووی ریزبەندییەوە، پرۆسەکە بەم شێوەیەیە: پۆلیس لێکۆڵینەوە دەکات و دیاری دەکات ئایا بەڵگەی پێویست هەیە بۆ ئاراستەکردنی تۆمەتەکان یان نا. ئەگەر ئەوان بگەنە ئەو ئەنجامەی کە بەڵگەی پێویست هەیە، کەیسەکە بەرەو دادگاییکردن لە دادگای قەزا دەچێت. کەیسە تاوانکارییەکان لە نیوزیلاند یان لەلایەن تاکە دادوەرێکەوە یان لەلایەن دەستەی سوێندخۆرانەوە دەبیسترێن.

داواکاری گشتی نوێنەرایەتی تاج دەکات، واتە بەرژەوەندیی گشتی و کەیسەکە لەسەر بنەمای ئەو بەڵگانە پێشکەش دەکات کە لەلایەن پۆلیسەوە کۆکراونەتەوە. ئەو کەسەی کە سکاڵاکەی تۆمارکردووە وەکوو شایەتحاڵێک بەشداریی لە رێوشوێنەکاندا دەکات.

“پرۆسەی دادوەری 4 قۆناخی هەیە: کارگێڕی، کە تێیدا دۆکیۆمێنتەکان کۆدەکرێنەوە و رێکدەخرێن؛ پێداچوونەوەی پێش دادگاییکردن کە دادوەر تێیدا بەشدار دەبێت؛ خودی دادگاییکردنەکە و دەرکردنی سزا.”

ئەگەر رادەستکردنەوەی تاوانباران پێویست بێت لە حاڵەتێکدا ئەگەر پۆلیس تۆمەتەکان ئاراستە بکات و فەرمانی دەستگیرکردن دەربچێت، دوو رێگەی ئەگەری هەن: دانانی تۆمەتبارەکە لەسەر ئاگادارکردنەوەیەکی ئینتەرپۆڵ، کە رێگە بە دەسەڵاتداران دەدات کەسەکە لە سنوورە نێودەوڵەتییەکاندا دەستبەسەر بکەن، یان پێشکەشکردنی داواکارییەکی فەرمی بۆ رادەستکردنەوە لە رێگەی هاوکاریی یاسایی نێودەوڵەتییەوە. نیوزیلاند هیچ پەیماننامەیەکی رادەستکردنەوەی لەگەڵ کەیپ ڤێرددا نییە.

رایان مێندێش کێیە؟

رایان مێندێسش هێرشبەرێکی تەمەن 36 ساڵە کە لە ئێستادا لە یانەی ئیدیر لە خولی پلە دووی تورکیادا یاریی دەکات. لە ماوەی کاروانی وەرزشییدا، ئەو نوێنەرایەتی باتوکی (کەیپ ڤێرد)، لۆ هاڤر و لیل (فەرەنسا)، نۆتینگهام فۆرست (ئینگلتەرا)، نەسڕ و شارقە (ئیمارات)، لەپاڵ سێ یانەی دیکەی تورکی کردووە.

ئەو نوێنەرایەتی کەیپ ڤێرد دەکات لە یەکەمین مۆندیالی فیفا لە مێژووی وڵاتەکە و پێش ئەم پاڵەوانییەتییە، پێشتر لە چوار خولی جامی نەتەوەکانی ئەفریقادا دەرکەوتووە: 2013، 2015، 2022 و 2024.