تیمی زیاتر، کیلۆمەتری زیاتر و یاسای توند دژی بەفیڕۆدانی کات

یاریگا –

مۆندیالی نوێی 2026 گۆڕانکاری بنەڕەتی بەخۆوە دەبینێت؛ ژمارەی هەڵبژاردنەکان بۆ 48 تیم بەرز دەبێتەوە و بۆ یەکەمجار لە مێژوودا، پاڵەوانییەتییەکە لە لایەن سێ وڵاتەوە (ویلایەتە یەکگرتووەکان، کەنەدا، و مەکسیک) میوانداریی دەکرێت. لایەنی ئاسایش و گەرمای توند لە سەرەکیترین نیگەرانییەکانی رێکخەرانن.

ئەمە یەکەمین مۆندیالە کە بە تەواوی لەژێر چاودێری و دیزاینی جیانی ئینفانتینۆ، سەرۆکی فیفادا بەڕێوە دەچێت. ئەمەش وادەکات سەرکەوتنی پاڵەوانییەتییەکە بۆ ناوبانگی ئەو یەکلاکەرەوە بێت. مۆندیالەکانی رووسیا و قەتەر ئەو پڕۆژانە بوون کە بە میرات بۆی مابوونەوە. ئەم پاڵەوانییەتییە دەکرێت لە هەموو روویەکەوە بگاتە لووتکەی نوێ، یان ببێتە قوربانیی قەبارەکەی خۆی. دۆخی سیاسی و ململانێ نێودەوڵەتییەکان (وەکوو دۆخی نێوان ئێران و ئەمریکا) و کێشە بازرگانییەکانی نێوان وڵاتانی میواندار، سێبەری خستووەتە سەر دەستپێکی یارییەکان.

کیلۆمەتری زیاتر، وڵاتی زیاتر، تیمی زیاتر، خولەکی زیاتر، گەرمای زیاتر، یاسای زیاتر، و ترەمپی زیاتر… زیادبوونی ژمارەی تیمەکان بۆ 48 تیم بەواتای زیادبوونی قۆناخێکی نوێی دەرکردن (قۆناخی 32) و درێژبوونەوەی پاڵەوانییەتییەکەیە بۆ ماوەی هەفتەیەکی دیکە. ئەم خشتە درێژخایەنە سوودی بۆ لویز دێلا فۆێنتێ، راهێنەری ئیسپانیا هەیە، چونکە کاتی زیاتر دەداتە یاریزانە پێکراوەکانی وەکوو لامین یامال، میکێل مێرینۆ و نیکۆ ویلیامس بۆ چاکبوونەوە، کە بەشداریکردنیان لە یاریی یەکەم لە 15ـی حوزەیراندا دوورە.

دوای مۆندیالی 2002، کە بە هاوبەشی لە لایەن کۆریای باشوور و ژاپۆنەوە میوانداریی کرا، فیفا بە تەواوی لە مۆدێلی میوانداریکردنی هاوبەش رازی نەبوو. تاوەکوو ئێستا، هەرگیز ئەو تاقیکردنەوەیەی دووبارە نەکردبووەوە. ئەمجارە تەنانەت وڵاتێکی میوانداریی دیکەش زیادیکردووە، ئەمەش شتێکە کە لە ساڵی 2030 دووبارە دەبێتەوە لەگەڵ ئیسپانیا، پۆرتوگال و مەغریب.

ئەمە رێگەیەکە نەوەکوو تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی یاریی زیاتر، بەڵکوو بۆ یاریکردن بە سیاسەتیش. ئینفانتینۆ بە باشی تێدەگات، کە بە خێرایی یەکەمین خەڵاتی ئاشتی فیفای بەخشییە دۆناڵد ترەمپ. ماوەیەکی کورت دوای ئەوە، ململانێ لەگەڵ ئێران دەستیپێکرد و بەبێ بوونی هیچ رێککەوتنێکی ئاشتی لە کاتی دەستپێکردنی پاڵەوانییەتییەکەدا، تیمی نیشتمانیی ئێران لەسەر خاکێک کێبڕکێ دەکات کە زۆر کەس وەکوو خاکێکی دوژمنکارانە دەیبینن.

سێ وڵاتە میواندارەکە هاوکات بەهۆی ناکۆکییە بازرگانییەکان و سیاسەتەکانی کۆچی ترەمپەوە تووشی پێکدادان بوون، ئەمەش پاشبنەمایەکی قورس بۆ جووڵەی ئاسانی هاندەران و تیمەکان لەنێوان سنوورەکاندا لە ماوەی پاڵەوانییەتییەکەدا دروست دەکات. داواکاری لەلایەن گرووپە جیاوازەکانەوە بۆ بایکۆتکردنی پێشبڕکێکە لەلایەن هاندەرانەوە دەرکەوتوون. ئەم بارودۆخە لەپاڵ تێوەگلانی ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ململانێیەکی سەربازی بەردەوامدا، دەبنە هۆی زیادبوونی رێوشوێنە ئەمنییەکان لە سەرانسەری پاڵەوانییەتییەکەدا.
ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشتر لە ساڵی 1994 میوانداریی مۆندیالی کردووە. تیمەکان جارێکی دیکە رووبەڕووی پلەی گەرمیی پێوانەیی دەبنەوە، وەکوو ئەوەی لە هاوینی رابردوودا لە ماوەی جامی جیهانیی یانەکاندا روویدا. سەرجەم هەڵبژاردەکان بە وریاییەوە پلان دادەنێن بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ دۆخی جەستەیی یاریزانەکان تاوەکوو بارودۆخی سەرکەوتن ناچاریان دەکات سەرکێشیی گەورەتر بکەن.

چاکبوونەوە، هۆکاری سەرەکی

مۆندیالی 2026 لە خاڵی پێچەوانەی پاڵەوانییەتی ساڵی 2022ـی قەتەردایە، کە تێیدا نزیکەی هەموو یارییەک لە دەوحە یان لە دەوروبەری کرا. بە کەمترین گەشتکردن، پلەی گەرمی کەمێک لە سەرووی 20 پلەی سیلیزی و ئەنجامدانی پێشبڕکێکە لە سەرەتای وەرزی یانەکاندا لە ماوەی تشرینی دووەم و کانوونی یەکەمدا، پاڵەوانییەتییەکە ئاستێکی بەرزی لە تۆپی پێ بەرهەمهێنا، کە یاریی کۆتایی نێوان ئەرجەنتین و فەرەنسا لوتکەی بوو.

لەم مۆندیالەدا، داواکارییە جەستەیییەکان زۆر گەورەتر دەبن، ئەمەش چاکبوونەوە دەکاتە ئەو رکابەرە نەبینراوەی کە پێویستە هەر تیمێک رووبەڕووی ببێتەوە.

پاڵەوانییەتییەکە هاوكات چەندین گۆڕانکاریی ناوبژیوانیی دەناسێنێت کە بۆ خێراکردنی یاری دیزاین کراون، ئەگەرچی یارییەکان هێشتا بۆ پشووی ناچاریی خواردنەوەی ئاو دەوەستن. گرنگترین گۆڕانکارییەکان بەفیڕۆدانی کات دەکەنە ئامانج. ناوبژیوانان لە نزیکەوە چاودێریی هەڵدانی لا دەکەن. ئەگەر دواکەوتنەکان لە رادەبەر بن، یاسای پێنج چرکە جێبەجێ دەکرێت. دەست پێ نەکردنەوەی یاری لەو ماوەیەدا دەبێتە هۆی بەخشینی خاوەندارییەتی تۆپەکە بە تیمی بەرامبەر.
شێوازی هاوشێوە لە ئێستاوە بۆ لێدانی گۆڵ هەیە و ئێستا داوا لە گۆڵپارێزەکان دەکرێت یارییەکە لەنێو هەمان ئەو سنووری کاتانەدا دەست پێ بکەنەوە کە بۆ هەڵدانی لا بەکاردێن.

بۆ خێراکردنی گۆڕانکارییەکان، یاریزانان 10 چرکەیان لەبەردەستدا دەبێت بۆ جێهێشتنی یاریگا. ئەگەر لە جێبەجێکردنی ئەمەدا سەرکەوتوو نەبن، تیمەکەیان بە یاریزانێک کەمتر یاری دەکات تاوەکوو وەستانی داهاتوو.

کەیسی پرێستیانی هاوكات دەرئەنجامی هەبووە. فیفا پێی وایە یاریزانە ئەرجەنتینییەکە دەمی داپۆشیوە لە کاتێکدا سووکایەتی بە ڤینیسیۆس جونیۆر کردووە. لە ئەنجامدا، داپۆشینی دەم بۆ سووکایەتیکردن بە رکابەرێک ئێستا دەکرێت بە کارتی سوور سزا بدرێت.

رێکارەکانی ڤار هاوكات فراوانتر دەکرێن. رێگە بە ناوبژیوانان دەدرێت پێداچوونەوە بۆ کارتی زەردی دووەم بکەنم کە دەبێتە هۆی دەرکردن و لێدانی گۆشە کە بە هەڵە بەخشراون.