13 کارتە سوورەکەی مۆندیال؛ شیکردنەوەی وردی کارتەکان لە باڵۆگەنەوە تاوەکوو کوانسا
ئایا ناوبژیوانان ئەو بڕیارانەیان بە دروستی دا؟
یاریگا – ئاتلێتیک (گراهام سکۆت، ناوبژیوانی پێشووی پرێمەرلیگ)
13 کارتی سوور لەم مۆندیالەدا هەبوون، بەڵام ئایا ناوبژیوانان ئەو بڕیارانەیان بە دروستی دا؟
تاوەکوو رادەیەکی زۆر بەڵێ، تەنانەت ئەگەر چەند دانەیەکیان توندیش بووبێتن.
سەرپێچیکاران بەگوێرەی یاساکانی یارییەکە بە چوار تاوانی جیاواز تاوانبار کراون، کە زۆربەی مشتومڕەکان لەسەر ئەو یاریزانانە بوو کە بەهۆی لێدانی مەترسیدارەوە کراونەتە دەرەوە، کە تێیدا دەبوو یاریزانی سەرپێچیکار کارتی سووری پێ بدرێت.
با زیاتر بچینە نێو وردەکاریی هەر 13 کارتەکە، هەوڵبدەین لە بیرکردنەوەی ناوبژیوانان تێبگەین و دیاری بکەین ئایا لە هەر حاڵەتێکدا دەرئەنجامێکی دادپەروەرانە بەدەستهاتووە یان نا.
هۆکاری کارتی سوور: فاوڵی مەترسیدار
عاسم مادیبۆ (بۆ قەتەر بەرامبەر کەنەدا)
ناوبژیوان: کریستیان گارای (چیلی)
بڕیاری ناوبژیوان: کارتی زەرد بۆ یاریی هەڵەشانە
بڕیاری ڤار: کارتی سوور بۆ فاوڵی مەترسیدار
ئاگوستین کانۆبیۆ (بۆ ئۆرۆگوای بەرامبەر ئیسپانیا)
ناوبژیوان: ئیسماعیل فاتح (ویلایەتە یەکگرتووەکان)
بڕیاری ناوبژیوان: کارتی سوور بۆ فاوڵی مەترسیدار
بڕیاری ڤار: هیچ هەڵەیەکی روون نییە
فۆلارین باڵۆگەن (بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان بەرامبەر بۆسنە)
ناوبژیوان: رافایێل کلاوس (بەڕازیل)
بڕیاری ناوبژیوان: هیچ سەرپێچییەک نەبوو
بڕیاری ڤار: کارتی سوور بۆ فاوڵی مەترسیدار
جارێل کوانسا (بۆ ئینگلتەرا بەرامبەر مەکسیک)
ناوبژیوان: عەلی رەزا فەغانی (ئوسترالیا)
بڕیاری ناوبژیوان: هیچ سەرپێچییەک نەبوو
بڕیاری ڤار: کارتی سوور بۆ فاوڵی مەترسیدار
تەنانەت ئەو کەسانەش کە بەدوای تۆپی پێدا ناچن، پێدەچێت ئاگاداری ئەو مشتومڕەبن کە لەسەر کارتی سوورەکەی فۆلارین باڵۆگەن بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان لە یاریی قۆناخی 32 بەرامبەر بۆسنە دروستبوو، لەکاتێکدا وێنەکانی ئیسماعیل کۆنێی یاریزانی کەنەدا لە دۆخێکی ناڕەحەتی دیاردا دوای ئەوەی قاچی لە یاریی کۆمەڵەکاندا بەرامبەر قەتەر شكا، بە شێوەیەکی بەربڵاو هاوبەش کران.
هەردوو کارتە سوورەکە دەرئەنجامی پێداچوونەوەی ڤار بوون و لە روانگەی ناوبژیوانییەوە تاوەکوو رادەیەکی زۆر هاوشێوە بوون بەڵام بوونە هۆی سزای تەواو جیاواز.
وا دەرکەوت کە عاسم مادیبۆی قەتەری و باڵۆگەن بەبێ مەبەستی خراپ کێبڕکێ دەکەن و بەرکەوتنەکەی دواتر لەگەڵ یاریزانی رکابەردا بە رێکەوت و نەخوازراو بوو. من سەرسام نەبووم کە مادیبۆ کارتی زەردی وەرگرت یان ناوبژیوانی یاریی ویلایەتە یەکگرتووەکان و بۆسنە بڕیاریدا یارییەکە بەردەوام بێت، چونکە هیچ کام لە لێدانەکان وەکوو فاوڵی مەترسیدار دەرنەکەوتن.
ئەمە لە یاساکاندا پێناسەکراوە وەکوو لێدانێک یان کێبڕکێیەک کە سەلامەتیی یاریزانی رکابەر دەخاتە مەترسییەوە یان هێزی زیاد لە پێویست یان دڕندەیی تێدا بەکاردێت. پێویست ناکات مەبەستی ئازاردان هەبێت. یاساکە سەرنج دەخاتە سەر ئاستی هێزەکە و ئەگەری تووشبوون بە پێکان، بەڵام هەمیشە ئاستێکی بەرزی چڕی پێویستە بۆ ئەوەی کارتی سوور نیشان بدرێت.
بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کۆنێ تووشی شکانێکی زۆر ناخۆشی قاچ بوو، قورسە بگوترێت سەلامەتیی ئەو لەلایەن مادیبۆوە نەخرایە مەترسییەوە و هەر ناوبژیوانێکی ڤار کە دەرئەنجامەکانی ئەو لێدانەی ببینیبایە، پێشنیازی بەرزکردنەوەی سزاکەی دەکرد لە کارتی زەردی سەرەتاوە.
بەڵام سزای راگیرانی 5 یاری کە دواتر لەلایەن فیفاوە بەسەر مادیبۆدا سەپێنرا، زیادەڕۆیی پێوە دیار بوو، بەتایبەتی کاتێک باڵۆگەن دواتر سزای راگیرانی ناچاریی یەک یارییەکەی هەڵوەشێنرایەوە.
من بەرگریم لەو ناوبژیوانانە دەکرد کە رێگەیان بەو دوو یاریزانە دەدا بە هۆشدارییەک لە یاریگا بمێننەوە، لە هەمان کاتدا هاوسۆز بووم لەگەڵ بەرپرسیارێتیی توندی یاساکە و قبووڵکردنی کارتی سوور بۆ ئەم کێبڕکێیانە. هەرچۆنێک بێت، دەبوو هەردوو یاریزانەکە هەمان مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێت.
دوو رووداوەکەی دیکە لێرەدا لێدانی تێدابوو کە ئاستێکی تاوەکوو رادەیەکی زۆر بەرزی چڕی و خاڵی بەرکەوتنی لە سەرووی پێڵاوەکەوە تێدابوو. ئەو کێبڕکێیانەی کە هەردوو ئەو توخمانەیان تێدایە، دەبێت هەمیشە ببنە هۆی کارتی سوور.
ئاگوستین کانۆبیۆی ئۆرۆگوایی بەرپرسە لە خراپترین لێدانی ئەم مۆندیالە و بازدانی ئەو بۆ سەر پاو کوبارسیی یاریزانی ئیسپانیا بە باشی لەلایەن ئیسماعیل فاتحی ناوبژیوانی ئەمریکییەوە بەبێ یارمەتیی ڤار دیاری کرا.
کێبڕکێیەکەی جارێل کوانسا بەرامبەر مەکسیک لەلایەن عەلی رەزا فەغانییەوە نەبینرا، چونکە لە گۆشەی ئەوەوە وەکوو لێدانێکی خلیسکانی بەهێز بەڵام یاسایی دەرکەوت کە یاریزانە ئینگلیزییەکە بە تۆپەکەوە لێی دەرچوو.
بەڵام دووبارەکردنەوەکان بە روونی نیشانیاندا کە پێڵاوەکەی کوانسا بەسەر تۆپەکەدا رۆیشتووە پێش ئەوەی بڕغووەکانی بنی پێڵاوەکەی بگەنە پشتی قاچی خیسۆس گایاردۆ. ئەو بە دروستی کرایە دەرەوە و ئێستا دەبێت سزای راگیران بەسەر ببات، سەرەڕای بەراوردکارییە هەڵەکانی هەندێک لە هاندەرانی ئینگلتەرا کە لێدانەکەی کوانسایان بەوەی باڵۆگەن بەراورد دەکرد.
هۆکاری کارتی سوور: رێگریکردن لە دەرفەتی روونی گۆڵکردن
سفیفیلپ سیسۆلی (بۆ ئەفریقای باشوور بەرامبەر مەکسیک)
ناوبژیوان: ویڵتن سامپایۆ (بەڕازیل)
بڕیاری ناوبژیوان: کارتی سوور بۆ رێگریکردن لە دەرفەتی روونی گۆڵکردن (DOGSO)
بڕیاری ڤار: هیچ هەڵەیەکی روون نییە
سێزار مۆنتێس (بۆ مەکسیک بەرامبەر ئەفریقای باشوور)
ناوبژیوان: سامپایۆ
بڕیاری ناوبژیوان: کارتی زەرد بۆ راگرتنی هێرشێکی بەهێز
بڕیاری ڤار: کارتی سوور بۆ DOGSO
تاریق موهارێمۆڤیچ (بۆ بۆسنە بەرامبەر سویسرا)
ناوبژیوان: جواو پینێیرۆ (پۆرتوگال)
بڕیاری ناوبژیوان: کارتی سوور بۆ DOGSO
بڕیاری ڤار: هیچ هەڵەیەکی روون نییە
هومام ئەحمەد (بۆ قەتەر بەرامبەر کەنەدا)
ناوبژیوان: گارای
بڕیاری ناوبژیوان: کارتی زەرد بۆ DOGSO لەکاتی کێبڕکێکردن بۆ تۆپەکە لە ناوچەی سزادا
بڕیاری ڤار: کارتی سوور بۆ DOGSO چونکە سەرپێچییەکە لە دەرەوەی ناوچەی سزادا بوو
ناتان ئێنگۆی (بۆ بەلجیکا بەرامبەر ئێران)
ناوبژیوان: داریۆ هێرێرا (ئەرجەنتین)
بڕیاری ناوبژیوان: کارتی سوور بۆ DOGSO
بڕیاری ڤار: هیچ هەڵەیەکی روون نییە
رێبین سولاقا (عێراق بەرامبەر سێنیگال)
ناوبژیوان: ئانتۆنی تایلۆر (ئینگلتەرا)
بڕیاری ناوبژیوان: کارتی زەرد بۆ راگرتنی هێرشێکی بەهێز
بڕیاری ڤار: کارتی سوور بۆ DOGSO
نیوەی کارتە سوورەکانی پاڵەوانییەتییەکە تاوەکوو ئێستا بەهۆی رێگریکردن لە دەرفەتی روونی گۆڵکردن بووە، کە ناوبژیوانان بە کورتکراوەی DOGSO ناوی دەبەن. بنەمای یاساکان لێرەدا ئەوەیە ئەو یاریزانانەی سەرپێچییەک دەکەن کە تیمەکەی دیکە لە دەرفەتێکی روونی گۆڵکردن بێبەش دەکات، دەبێت بکرێنە دەرەوە.
ئەمە وەکوو رێگرییەک دانراوە، چونکە پێش پێشکەشکردنی ئەم یاسایە، بەرگریکاران بە ئەنقەست هێرشبەرەکانیان دەخست کە بەرەو گۆڵ دەچوون، کارتی زەردیان وەردەگرت و پاشان بە 11 یاریزانەوە لەنێوان تۆپەکە و گۆڵدا بەرگرییان لە لێدانە راستەوخۆکە دەکرد.
وشەی سەرەکی “روون”ـە. ئەو پرسیارەی ناوبژیوانان دەیکەن ئەوەیە: ئەگەر سەرپێچییەکە رووی نەدابایە، چی دیکە رووی دەدا؟ ئەگەر تەنیا هێرشێکی بەهێز بێت، یاریزانی سەرپێچیکار کارتی زەرد وەردەگرێت. ئەگەر تیمی هێرشبەر دەرفەتێکی روونی بۆ گۆڵکردن هەبووایە، سزاکە دەبێت کارتی سوور بێت.
ئەم بڕیارانە لە یاریگاوە زۆر قورسترن وەکوو لەو دیمەنە بەرزەی کە لەلایەن کامێراکانی تەلەڤیزیۆنەوە پێشکەش دەکرێت.
ناوبژیوان دەبێت سەرەتا بڕیار بدات کە ئایا سەرپێچییەک روویداوە یان نا، پێش ئەوەی سەیری دۆخەکە بکات بۆ هەڵسەنگاندنی چەندین هۆکار، وەکوو پێگەی تۆپەکە و هەر بەرگریکارێکی دیکە لەو ناوچەیەدا، چەندە بە خێرایی دەجووڵێن و بە چ ئاراستەیەک.
سەرپێچییەکانی سفیفیلپ سیسۆلی، سیزار مۆنتێس و تاریق موهاریمۆڤیچ ئەوەندە روون بوون کە ناوبژیوان راستەوخۆ ئەوانی کردە دەرەوە.
مۆنتێس تەنیا یاریزان بوو کە هیوایەکی کەمی هەبوو بۆ رزگاربوون لەم سزا قورسە، چونکە خولیسۆ موداوی هێرشبەری ئەفریقای باشوور کەمێک بە لای گۆڵدا دەڕۆیشت، بەڵام بڕیارەکە دروست بوو. بەبێ فاڵەکە، جووڵەی داهاتووی موداو لێدانێکی بێ کۆسپ دەبوو کاتێک تەنیا گۆڵپارێزی لە بەرامبەردا مابوو.
ناتان ئێنگۆی بە دروستی کرایە دەرەوە، هەرچەندە سەرپێچییەکەی لە هێڵی نیوەی یاریگاوە نزیکتر بوو وەکوو لە گۆڵەکە. هیچ بەرگریکارێکی دیکەی بەلجیکی لەو ناوچەیەدا نەبوو، بۆیە نەدەبوو هیچ سکاڵایەکی راستەقینەی هەبێت.
رێبین سوڵاقە لە یاریگا تەنیا کارتی زەردی وەرگرت، چونکە ناوبژیوان پێی وابوو بەرگریکارانی دیکەی عێراق هێندە نزیکن کە رێگری لە لێدانەکەی سێنیگال بکەن. بەڵام دووبارەکردنەوەکان ڤار قایلیان کرد کە پێشنیازی پێداچوونەوە بکات و دەرئەنجامە دروستەکە بەدەستهات.
قورسترین بڕیار هومام ئەحمەدی گرتەوە، کە لە سەرەتادا لێدانی سزای بەخشی و کارتی زەردی وەرگرت. لەکاتی پێداچوونەوەدا، لێدانی سزا بوو بە لێدانی راستەوخۆ لە دەرەوەی ناوچەی سزا و ئەویش کرایە دەرەوە.
یاساکە بڕگەیەکی لاوەکی تێدایە کە یاریزانان لە کرانەدەرەوە رزگار دەکات ئەگەر لە ناوچەی سزادا کێبڕکێ بۆ تۆپەکە بکەن بەڵام بە بێمەبەستی بێبەشکردنی رکابەرەکەیان لە دەرفەتێکی روونی گۆڵکردن بێت. پێم وایە ئەمە سزایەکی زۆر توندە کە دەرفەتی روونی گۆڵکردنەکە بگەڕێنرێتەوە بە بەخشینی لێدانی سزا و لە هەمان کاتدا یاریزانی سەرپێچیکار بکرێتە دەرەوە کاتێک هەوڵێکی راستەقینەی دەدا بۆ بردنی تۆپەکە.
بڕیاری ناوبژیوان ئەوە بوو کە ئەحمەد فاوڵی لە سادیۆ مانێ کردووە رێک لە ناوەوەی ناوچەی سزادا، بۆیە ئاماژەی بە خاڵی پێناڵتی کرد و کارتی زەردی نیشاندا. بەڵام دووبارەکردنەوەکان سەلماندیان کە بەرکەوتنەکە لە دەرەوەی ناوچەی سزا کۆتایی هاتووە، بۆیە لێدانی راستەوخۆ لە شوێنی سەرپێچییەکە بەخشرا و ئەحمەدیش بە دروستی کارتی سووری نیشاندرا.
هۆکاری کارتی سوور: داپۆشینی دەم بە شێوازێکی تووڕەکردن، سووکایەتیکردن یان ئاژاوەنانەوە
میگێل ئالمیرۆن (بۆ پاراگوای بەرامبەر تورکیا)
ناوبژیوان: ئیڤان بارتۆن (ئێل سالڤادۆر)
بڕیاری ناوبژیوان: رووداوێکی نەبینراو
بڕیاری ڤار: کارتی سوور بۆ داپۆشینی دەم
پیێرۆ هینکاپیێ (بۆ ئیکوادۆر بەرامبەر مەکسیک)
ناوبژیوان: سلاڤکۆ ڤینچیچ (سلۆڤێنیا)
بڕیاری ناوبژیوان: رووداوێکی نەبینراو
بڕیاری ڤار: کارتی سوور بۆ داپۆشینی دەم
یاسایەکی نوێ رێک پێش مۆندیال خرایە روو بۆ دروستکردنی سەرپێچییەک کە دەبێتە هۆی کرانەدەرەوە بەهۆی داپۆشینی دەم لەکاتی رووبەڕووبوونەوەی یاریزانی رکابەردا. لێرەدا هۆکارەکەی روون دەکەینەوە.
زۆرێک لە یاریزانان خوویان بەوە گرتبوو کە دەمیان دابپۆشن هەر کاتێک لە نزیکەوە لەگەڵ هەر کەسێک لە یاریگا قسەیان دەکرد.
لە زۆربەی حاڵەتەکاندا، ئەوان تەنیا دەیانەویست لێدوانەکانیان بە نهێنی بهێڵنەوە، چونکە هەندێک لە دەزگاکانی راگەیاندن و لێکدەرانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان کەسانی لێوخوێنەرەوەیان بەکاردەهێنا بۆ پێشبینیکردنی ئەوەی دەگوترێت. یاریزانان بە شێوەیەکی گشتی پلانە تاکتیکییەکانیان لەگەڵ هاوتیمەکانیاندا هاوبەش دەکرد، بە بێتاوانی لەگەڵ رکابەرەکاندا قسەیان دەکرد یان پرسیارێکیان لە ناوبژیوان دەکرد. پێدەچێت هەندێکیان گاڵتەیان بە رکابەرێک کردبێت، بەڵام ئەمە هەمیشە بەشێک بووە لە یارییەکە.
بەڵام رووداوێک لە چامپیۆنزلیگدا لە مانگی شووباتی رابردوودا بووە هۆی گۆڕانکاری.
جیانلوکا پرێستیانیی باڵی چەپی هێرشبەری بێنفیکا کاتێک لەگەڵ ڤینیسیۆس جۆنیۆری یاریزانی ریال مەدرید قسەی دەکرد، دەمی بە درێسەکەی داپۆشی. دوای لێکۆڵینەوەیەکی یوێفا، پرێستیانی بە رەفتاری دژەهاوڕەگەزخوازی تاوانبار کرا و بۆ شەش یاری راگیرا، کە سێ دانەیان هەڵپەسێردرا.
سەلماندنی ئەوەی چی گوتراوە بەبێ توانای خوێندنەوەی لێوەکانی پرێستیانی قورس بوو، بۆیە یاسادانەرانی یارییەکە بڕیاریاندا دەستوەردان بکەن. بوو بە سەرپێچییەکی شایەنی کارتی سوور ئەگەر یاریزانێک دەمی دابپۆشێت “لەکاتی پەیوەندیکردن لەگەڵ رکابەرێکدا بە شێواز یان دۆخێکی تووڕەکردن، سووکایەتیکردن یان ئاژاوەنانەوە”.
دوو توخم لە دارشتنی یاسا نوێیەکەدا گونجاون: یاریزانی تۆمەتبار کە دەمی دادەپۆشێت دەبێت “تووڕەکردن، سووکایەتیکردن یان ئاژاوەنانەوە” بێت، دەبێت رووی دەمی لە رکابەرێک بێت، نەوەکوو هاوتیمێک.
لە مۆندیالدا، میگێل ئالمیرۆن و پیێرۆ هینکاپیێ یەکەم یاریزان بوون کە تووشی ئەم یاسایە بوون، هەردووکیان دوای پێداچوونەوەی ڤار. هیچ کامێکیان بە تایبەتی شەڕەنگێز نەبوون و ئێمە نازانین چی گوتراوە. بەڵام بابەتەکە ئەوە نییە: ئەوان دەمی خۆیان داپۆشی کاتێک لەگەڵ یاریزانی رکابەردا قسەیان دەکرد و لە دوو دەستوەردانەکەی ڤارەوە روونە کە فیفا بڕیاریداوە ئەمە بەسە بۆ کارتی سوور.
دەبێت جەخت لەوە بکرێتەوە کە هیچ تۆمەتێک ئاراستەی هیچ کام لە یاریزانەکان نەکراوە سەبارەت بە ناوەڕۆکی لێدوانەکانیان.
سزاکان توند دەردەکەون، بەڵام تۆپی پێ بۆ چەندین ساڵە بەدەست رەگەزپەرستی، دژەهاوڕەگەزخوازی و رەفتارە خراپەکانی دیکەوە دەناڵێنێت. فیفا و IFAB هیوادارن ئەم رێسایە ببێتە رێگرییەک و یاریزانان خووەکانی خۆیان بگۆڕن.
هۆکاری کارتی سوور: رەفتاری توندوتیژانە
تێمبا زوانێ (بۆ ئەفریقای باشوور بەرامبەر مەکسیک)
ناوبژیوان: سامپایۆ
بڕیاری ناوبژیوان: رووداوێکی نەبینراو
بڕیاری ڤار: کارتی سوور بۆ رەفتاری توندوتیژانە
ئەمە توند بوو. لە کاتێکدا ئەفریقای باشوور لە یاریی یەکەمدا لە مەکسیکۆ سیتی بە ئەنجامی 2-0 دواکەوتبوو و پێشتر ببوو بە 10 یاریزان، زوانێ تاوەکوو رادەیەک لەلایەن رۆبێرتۆ ئالڤارادۆی رکابەرییەوە رێگری لێکرا و هەوڵیدا لە کاتی راکردنیدا لە کۆڵی بکاتەوە.
زوانێ بە قۆڵی بەرکەوتنێکی لەگەڵ دەموچاوی ئالڤارادۆدا دروستکرد، کە لە دیمەنی خاودا زۆر مەترسیدارتر لە کاتی راستی دەردەکەوێت. بەڵام توندوتیژانە؟
کارتی سوور تەنیا دەبێت بۆ ئەو یاریزانانە بەرزبکرێتەوە کە تاوانبارن بە بەکارهێنانی هێزی زیاد لە پێویست یان دڕندەیی بەرامبەر رکابەرێک کاتێک کێبڕکێ بۆ تۆپەکە ناکەن. ئەمە بە لای منەوە کەمتر بوو لەو ئاستە، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی ئەو ئاستە بەرزەی دەستوەردانەکانی ڤار کە لە زۆربەی یارییەکانی پاڵەوانییەتییەکەدا بینیومانە.